De Boeken Tip van Thomas
Deze vakantie nam ik een tas vol boeken mee en heb ik uiteindelijk niet meer dan een half boek gelezen: ’Angels Fear’ (Waar engelen zich niet wagen) van Gregory Bateson. Ingrijpende integratieprocessen kwamen in mij op gang, zoals dat het geval was tijdens mijn NLP Practitioner en Master opleiding. Ook toen bouwden mijn arme hersenen als gekken nieuwe neurale netwerken, legden verbindingen die er nooit geweest waren en verbraken andere, die er al heel lang zaten. Het leek de puberteit wel. En nu dus weer.
Hoewel ik een Nederlandse vertaling heb, bleek ik toch een moeilijke weg gekozen te hebben. ‘Angels Fear’ is n.l. postuum samengesteld uit de laatste aantekeningen en flarden tekst die Bateson geschreven heeft en door zijn dochter Mary Catherine
Bateson tot een samenhangend geheel gesmeed. In het boek zoekt Bateson naar een wetenschappelijke benadering waarin wetenschap en religie elkaar kunnen ontmoeten. Het boek staat vol verwijzingen naar Bateson’s hele oeuvre en stikt
van de (voor mij) nieuwe of onbekende termen. Maar wat een oorspronkelijke en briljante geest! Het raakte me enorm om te ontdekken hoe vertrouwd zijn denkwereld mij inmiddels blijkt te zijn. Alsof je een oude vriend weervindt die je nooit gekend hebt of een oom die je alleen maar kende van horen zeggen. Helaas is het boek op dit moment niet te bestellen bij www.bol.com dus gebruik ik ‘Angels Fear’ als opstapje naar Bateson zelf en naar het in 2000 in herdruk verschenen en wel te verkrijgen: ‘Steps To An Ecology Of Mind, collected Essays in Anthropology,
Psychiatry, Evolution and Epistemology.
Gregory Bateson
(Grantchester, 9 mei 1904 – San Francisco, 4 juli 1980) was een Brits antroploog, sociaal wetenschapper, linguïst, semanticus en cyberneticus. Een groot aantal ideeën van deze man liggen ten grondslag aan de basis van NLP en hij wordt door velen gezien als een van de grootste filosofen van de vorige eeuw.
Wij kennen hem vooral van de logische niveaus/orden (logical levels), die ook buiten NLP veel gehanteerd worden. Wat was (of wordt) dat een openbaring en hoe kunnen je hersens hier in het begin op knarsen. Nog later ontdek je het verband met de indeling in klassen (Russell en Whitehead) en met systemisch werk. Bij NLP lopen en ankeren we de logische niveaus, ntegreren ze na een tijdje en leren we herkennen en hoe dit model een bron kan zijn van inspiratie. Bateson existeert en leeft vanuit deze begrippen en bouwt ondertussen op talrijke terreinen van de wetenschap zijn eigen terminologie en definitiewereld. Ik vond achterin ‘Angels Fear’ een uitgebreide woordenlijst, waarin bestaande (en nieuwe) begrippen, zoals door hem gehanteerd,
worden uitgelegd. Bateson is zowel to the point als breedsprakig, zowel serieus als grappig en kan zich enorm opwinden over maatschappelijke en wetenschappelijke ontwikkelingen en denkwijzen. Ook maakt hij een briljant gebruik van voorbeelden en verhalen om iets uit te leggen.
Bijzonder zijn de door hem gebruikte metalogen. (Een metaloog is een gesprek dat gaat over een bepaald aspect van een
mentaal proces, waarin idealiter de interactie een illustratie is van het gespreksonderwerp). Bateson schreef zijn metalogen veertig jaar lang in de vorm van gesprekken tussen een vader en een dochter, waarbij de dochter dan steeds vraagt: “Papa, waarom…..”.
Later waren deze dialogen soms minder fictief en zaten er echte gesprekken in van Batseon en zijn dochter dochter Mary Catherine Bateson. In Angels Fear heeft zijn dochter metalogen opgenomen, waarin zij op haar beurt in gesprek gaat met haar inmiddels denkbeeldige vader over diens beweegredenen en gedachtegoed.
Ik geef graag een stukje weer over leren en over het verschil tussen feedback en kalibreren. Hoe herkenbaar voor vele Practitioners/programmers!
Wat gebeurt er als de muziekleraar op de leerling foetert omdat hij “niet genoeg oefent”? Deze kwestie is nogal ingewikkeld en pas nu ik dit schrijf, begin ik iets te begrijpen van een proces waardoor ik in mijn jeugd gekweld werd. Ik leerde viool spelen en ik was een dwangmatig jongetje. (Opvoeders zullen opmerken dat wanneer wij zeggen dat iemand ‘dwangmatig’ is, we vaak bedoelen dat hij zo zij gebruik maakt, of probeert te maken, van zelfcorrectie binnen de individuele handeling,terwijl succes afhankelijk is van kalibratie – automatische of spontane vaardigheid – die verkregen wordt door langdurige oefening). Als ik speelde probeerde ik het heel krampachtig goed te doen. Met andere woorden, ik probeerde foutcorrectie (feedback) toe te passen in de enkelvoudige handeling van elke noot. Het resultaat was niet-muzikaal’.
(Gregory Bateson – Angels Fear)
Op internet vond ik een aantal uitspraken van Bateson die ik jullie niet wil onthouden.
*Logica’ is een armzalig model van oorzaak en gevolg.
*Taal legt doorgaans slechts de nadruk op één kant van een interactie. Een dubbele beschrijving is beter dan een enkele.
*Geen enkel organisme kan het zich permitteren om zich bewust te zijn van zaken, die het op onbewust niveau zou kunnen aanpakken.
Zie voor meer informatie over deze ‘voorvader’: http://www.oikos.org/baten.htm en http://nl.wikiquote.org/wiki/Gregory_Bateson
Ik wens jullie veel lees en ontdekkingsplezier!
